Sędziowie oceniają psy doprowadzone na wystawę. Na wystawach okręgowych są to zwykle sędziowie krajowi, natomiast na wystawach specjalistycznych, a zwłasz­cza na międzynarodowych, współdziałają sędziowie zagraniczni, którzy wpisani zostali przez FCI na listę sędziów.
Sędziami są doświadczeni hodowcy, przygotowywani do tej funkcji przez długi czas jako asystenci. Po przebyciu asystentury muszą zdać egzamin przed gremium fachowców, aby  wykazać, że  opanowali  wymagany materiał, tj.  anatomię psa, wzorce odpowiednich ras, regulamin wystawowy itp. Na odpowiednio uzasadniony pisemny wniosek tego gremium, skierowany do władz naczelnych Związku, na­stąpić może zatwierdzenie sędziego dla określonej rasy lub dla grupy ras. Na wystawach ocenia się psy na ringu, gdzie sędzia jest absolutnym autorytetem. Jemu podlegają porządkowi, asystenci i sekretarze ringowi. Sędzia może odmówić oceny psa, który został doprowadzony z opóźnieniem lub jeśli wystawca zachowuje się niewłaściwie. Orzeczenie sędziego jest ostateczne i nie ma od niego żadnego odwołania, funkcja ta jest więc bardzo odpowiedzialna.
Po doprowadzeniu psów na ring porządkowi ustawiają je w kolejności katalogowej. Pomocnik lub gospodarz ringu odbiera od wystawców rodowody i zgłasza sędzie­mu tych, którzy ich nie przedłożyli (sędzia powinien tym wystawcom odmówić oceny psa). Na polecenie sędziego wystawcy zaczynają oprowadzanie psów. Sędzia obserwuje uważnie psy zgłoszone do danej klasy, aby wyrobić sobie pogląd na całą wystawianą stawkę. Po kilku okrążeniach ringu zatrzymuje on wystawców i bada starannie uzębienie psów, tzn. nie tylko zgryz, lecz również liczbę zębów i wady odnotowuje zaraz w notatniku sędziowskim (lub na karcie oceny). Jeśli występują braki w uzębieniu, należy dokładnie podać, którego zęba brak. Oświadczenie, że np. pies stracił ząb wskutek wypadku lub ma inne wady nabyte, jak np. utrata końca ogona wskutek wypadku czy inne nieregularności, tylko, wtedy mogą nie powodować obniżenia oceny, jeśli oświadczenie to potwierdzone jest świadectwem lekarza weterynarii.
TJ psów — samców sędzia sprawdza, czy oba jądra są prawidłowe, i te, którym brak jednego lub obu jąder, wyklucza z oceny. Po sprawdzeniu uzębienia i jąder sędzia zarządza dalsze oprowadzanie psów i notuje sobie kolejność swego wyboru od pierwszego do ostatniego. Uwzględnia przy tym stosunek wysokości do długości, harmonijność budowy, typ, szlachetność kształtów, konstytucję i kondycję oraz wrażenie ogólne. Sporządza też krótkie notatki dotyczące błędów i zalet poszcze­gólnych psów i dyktuje swe spostrzeżenia sekretarzowi ringowemu. Błędy i zalety ujawniają się szczególnie w ruchu; poznaje się wówczas właściwe ukątowanie, siłę grzbietu, osadzenie i noszenie ogona, położenie łopatki oraz całą mechanikę ruchu. Dlatego właśnie sędzia żąda prezentacji psów w ruchu, obserwując je z przodu, z tyłu i z boku.
Po ustaleniu tymczasowej kolejności oraz odnotowaniu błędów i zalet sędzia przy­stępuje do oględzin psa z bliska. Rasy duże ogląda na ziemi, na równym podłożu, a małe — na stole. Zwraca przy tym uwagę na szczegóły, których w ruchu na ringu z daleka nie mógł rozeznać, tj. przede wszystkim na barwę i kształt oka, kolor i kształt warg i kącików warg, grzbiet nosa, wielkość nozdrzy, krawędź czołową, kształt czoła, stosunek długości i szerokości czoła do długości i szerokości grzbietu nosa, kształt pokrywy czaszki, osadzenie karku, kształt, wielkość i osadzenie obu uszu, długość i harmonię szyi, osadzenie szyi, wyrazistość kłębu, długość i siłę grzbietu, ukształtowanie partii nerkowej i krzyża, osadzenie, długość oraz sposób noszenia ogona, kształt brzucha, wielkość i kształt klatki piersiowej zarówno z boku, jak i z przodu. Przy gruntownym oglądaniu kończyn zważa przede wszyst­kim na kształt, wielkość i zwartość łap oraz na obecność wilczych pazurów, wiel-
35
kość i ukątowanie śródstopia oraz kolor pazurów (rasy, u których wzorzec tego wymaga). Na koniec bada długość, strukturę i kolor włosa, i to nie tylko na tułowiu, lecz także na głowie, kończynach i ogonie.
Po dokładnym obejrzeniu wszystkich psów i ich opisaniu sędzia zarządza dalsze oprowadzanie ich po ringu i ustala ostateczną kolejność, tzn. podejmuje zmiany w tymczasowej kolejności stosownie do błędów i zalet, które spostrzegł przy dokład­nych oględzinach. Jeśli wyłaniają się wątpliwości co do kolejności lokat, można sporne psy wyłączyć z szeregu, ponownie oglądać i porównywać. Prawidłowość ustalenia lokat jest szczególnie ważna dla psów najwyżej ocenianych, gdyż zdoby­cie pierwszego miejsca łączy się zwykle z uzyskaniem tytułu i zdobyciem jakiejś nagrody. Po ponownym gruntownym obejrzeniu psów i ustaleniu kolejności lokat sędzia dyktuje wynik sekretarzowi ringowemu i decyduje o ostatecznej ocenie. Tym samym zapada decyzja co do przyznania stosowanego tytułu. Po sprawdzeniu zgodności zapisu sędzia podpisuje odnośne dokumenty (ocena, wpis do rodowodu, dyplom itp.).
Obowiązkiem sędziego powinno byc głośne i wyraźne obwieszczenie orzeczenia wystawcom i publiczności oraz uzasadnienie go. Wystawcy i zwiedzający zrozu­mieją dzięki temu ocenę i wyciągną z tego pewne wnioski. Wystawa psów raso­wych jest w gruncie rzeczy dużym przeglądem hodowlanym, dlatego też konieczne jest publiczne podanie do wiadomości wszystkich błędów i zalet psów. Oceny wystawowe są ważne dla aktywistów związku, a szczególnie dla kierownictwa ho­dowli danych ras. Opisy wystawowe powinny być krótkie, muszą jednak podawać zalety i wady dla psa, aby można było wykorzystać to przy doborze hodowla­nym. Sumienny sędzia przysyła ponadto organizatorom wystawy przejrzyste spra­wozdanie, w którym wyraża swój pogląd na poziom ocenianych przez siebie psów, wskazując na charakterystyczne błędy (np. jasne oczy, wadliwe ukątowanie) aby związek hodowców mógł podjąć odpowiednie działanie w celu ich usunięcia.